Eerste klimaatneutrale wijk in Nederland opgeleverd

geplaatst op donderdag 27 maart 2014

Stadstuin Overtoom in Amsterdam Nieuw-West wordt de eerste klimaatneutrale wijk in Nederland. Ondanks de crisis slagen opdrachtgevers en aannemers erin met duurzame en hergebruikte materialen energiezuinige en comfortabele woningen te bouwen. Op 27 maart worden de eerste twee blokken officieel opgeleverd. 

De officiële opening op 27 maart betreft de eerste twee nieuwbouwcomplexen van Stadstuin Overtoom. Deze fase telt 132 sociale-huurwoningen, met oppervlaktes variërend van 76 m2 (driekamerwoning) tot 103 m2 (vijfkamerwoning), en 22 vrijesectorhuurwoningen, met oppervlaktes variërend van 80 m2 (driekamerwoning) tot 114 m2 (eengezinswoning). Vanaf november 2013 tot maart dit jaar zijn de woningen gefaseerd opgeleverd. De meeste nieuwe bewoners wonen er inmiddels. Elke maandagochtend komen in het kantoor van wijkbeheerder Hüseyin Sahin de buurtmoeders bijeen, een groep vrouwen uit de buurt - van wie de meeste nu in de nieuwbouw wonen - die activiteiten organiseren zoals schoonmaakacties en voorlichtingsbijeenkomsten. Met het klimaatneutrale aspect van hun nieuwe woning houden ze zich niet zo bezig. “Maar het zijn heel comfortabele woningen”, weten ze al uit ervaring. “Ik denk dat onze energierekening een stuk lager zal uitvallen dan in ons vorige huis.”

Zonnecollectoren en energiecoaches

In januari hebben Ahmed Ogretici en zijn gezin hun intrek genomen in een vierkamerwoning aan de Derkinderenstraat. “Aangenaam hierbinnen, vind u niet?”, vraagt hij retorisch. “Buiten is het koud en toch staat de verwarming uit. Deze huizen houden de kou buiten en de warmte binnen. Dat is wel even wat anders dan ik gewend ben.” Ogretici is ook enthousiast over het automatische ventilatiesysteem: “Geen tocht meer in huis. De benodigde energie voor het systeem komt van de zonnecollectoren op het dak.”

Jurgen van de Laarschot, projectleider bij opdrachtgever en eigenaar Eigen Haard, zegt hierover: “Wij bouwen energiezuinige woningen. Maar dan is het wel noodzaak dat bewoners weten hoe ze daarmee om moeten gaan, anders bereiken we ons doel nog niet. Zo werken tochtblokkers en dikke tapijten contraproductief.” Vandaar dat Eigen Haard voorlichting geeft over het gebruik van de woning. “Als huurders de sleutel krijgen, trekt een collega van me tijd uit om alles goed uit te leggen. Alleen een handboekje geven, werkt niet. De meeste bewoners komen uit een appartement met energielabel G. Die zijn zo’n energiezuinige woning helemaal niet gewend.”

Daarnaast gaat Eigen Haard een aantal bewoners opleiden tot energiecoach. “Zij maken hun buren bewust van de mogelijkheden en onmogelijkheden van hun woning.” Bewustwording staat ook centraal in de binnentuinen van Stadstuin Overtoom. Elk blok krijgt een eigen thema: wind, licht, water, energie, warmte en aarde.

Bouwen volgens nieuw Co-Greenconcept

Stadstuin Overtoom wordt gerealiseerd volgens een nieuw concept: Co-Green. Bij Co-Green draait het om klimaatneutraal slopen, bouwen en wonen. ‘Co’ staat voor gelijkwaardige partners en een open boekhouding. ‘Green’ staat voor het samen realiseren van duurzame, comfortabele en milieuvriendelijke woningen met lage energielasten. “Dat ‘samen’ vormt de sleutel voor succes”, aldus Van de Laarschot. “Bij Co-Green stemmen de verschillende partijen werkzaamheden op elkaar af.” Een simpel voorbeeld: “Als een sloopbedrijf een oude fundering moet verwijderen, ontstaat er een bouwput. Bij traditionele bouwtrajecten gooit hij die dicht. Vervolgens gaat de aannemer weer een gat graven voor de fundering van de nieuwbouw. En zo worden meer werkzaamheden dubbel gedaan. Alleen al door een goede afstemming tussen partijen, kunnen we de kosten flink drukken. En daarmee compenseren we de hogere kosten die klimaatneutraal bouwen met zich meebrengen ten opzichte van regulier bouwen.”

Hergebruik en bijzondere financiële drijfveer

En wat zijn dan eigenlijk concrete maatregelen om Stadstuin Overtoom klimaatneutraal te maken? Van de Laarschot noemt er een paar: “Om te beginnen worden materialen uit de slooppanden gescheiden en voor minimaal 90 procent hoogwaardig hergebruikt. In de bakstenen buitengevel van de nieuwbouw zit bijvoorbeeld vermalen baksteen van de oude gevel en in de prefab heipalen, wanden en vloeren zit betonpuingranulaat.” Verder heeft al het hout vanzelfsprekend het FCS-keurmerk, zorgen zonnepanelen op het dak voor een eigen, CO2-neutrale elektriciteitsopwekking en wordt de warmte van douchewater via een warmteterugwininstallatie hergebruikt om koud water voor te verwarmen.

“Met Co-Green hebben we stevige ambities geformuleerd”, gaat Van de Laarschot verder. “Maar die zijn niet vrijblijvend: een deel van de omzet wordt opzijgezet. Pas aan het einde van het hele project wordt deze succespot uitgekeerd.” Elke partij koopt dus als het ware een aandeel in het succes of het falen. “Het inbouwen van zo’n financiële drijfveer in het sloop- en bouwproces is uniek.”

Tot slot, heeft deze manier van samenwerking de toekomst? Van de Laarschot: “Dat denk ik, ja. We willen onze kennis zoveel mogelijk delen. Iedereen is erbij gebaat dat de branche volwassener wordt. Met Co-Green zijn wij voorlopers. Ik juich het toe als andere corporaties, slopers en bouwers dit concept omarmen.” 

 

Foto's